Ślad węglowy pokazuje, ile gazów cieplarnianych wiąże się z działalnością przedsiębiorstwa, zużyciem energii oraz jego łańcuchem wartości. Wynik wyrażony w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla, czyli t CO₂e, pomaga wskazać procesy generujące największą część emisji. Rzetelna inwentaryzacja może służyć do planowania inwestycji, odpowiadania na pytania kontrahentów i przygotowania danych do raportowania ESG. Sprawdź, jak przeprowadza się kalkulację i jakie korzyści biznesowe może przynieść jej regularne aktualizowanie.

Jakie korzyści daje przedsiębiorstwu obliczenie śladu węglowego?

Obliczenie śladu węglowego dostarcza przedsiębiorstwu uporządkowanych danych o źródłach emisji w działalności operacyjnej i łańcuchu dostaw. Firma może porównać udział energii, paliw oraz zakupionych materiałów w całkowitym wyniku. Jednolita metodologia ułatwia również analizowanie zmian między kolejnymi okresami sprawozdawczymi.

Korzyści dla firmy z obliczania śladu węglowego

• Identyfikację głównych źródeł emisji – inwentaryzacja wskazuje instalacje i procesy odpowiadające za największą liczbę ton CO₂e. Firma może dzięki temu skoncentrować działania na obszarach o największym potencjale redukcyjnym.
• Lepszą kontrolę zużycia energii i paliw – dane emisyjne są powiązane z ilością zużytego prądu, gazu lub paliwa transportowego. Analiza może ujawnić ponadnormatywne zużycie albo różnice między zakładami.
• Przygotowanie danych dla odbiorców biznesowych – duże przedsiębiorstwa coraz częściej pytają dostawców o emisje związane z zakupionymi produktami i usługami. Dostępny bilans skraca czas potrzebny na wypełnienie ankiety kontrahenta.
• Wsparcie raportowania ESG – przedsiębiorstwa objęte dyrektywą CSRD raportują zgodnie z Europejskimi Standardami Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju, czyli ESRS. Standard klimatyczny ESRS E1 obejmuje informacje dotyczące emisji gazów cieplarnianych.
• Wyznaczenie mierzalnych celów redukcyjnych – rok bazowy tworzy punkt odniesienia dla kolejnych obliczeń. Przedsiębiorstwo może oceniać wyniki w wartościach bezwzględnych oraz za pomocą wskaźników, na przykład kg CO₂e na tonę wyrobu.
• Ocenę planowanych inwestycji – bilans pomaga porównać wpływ modernizacji źródła ciepła, zakupu energii elektrycznej lub zmiany floty. Prognozę należy zestawić z kosztami i okresem eksploatacji rozwiązania.
• Ograniczenie ryzyka nierzetelnych deklaracji – udokumentowane dane są bezpieczniejszą podstawą komunikacji niż ogólne hasła środowiskowe. Każde twierdzenie dotyczące redukcji powinno wskazywać zakres, rok bazowy i zastosowaną metodę.

Największą wartość daje połączenie bilansu z analizą techniczną procesów i harmonogramem działań. Regularne aktualizacje pokazują, czy zmiana wyniku wynika z rzeczywistej poprawy, wzrostu produkcji czy zastosowania innych danych źródłowych.

Czym są zakresy 1, 2 i 3 w śladzie węglowym organizacji?

Zakres 1 obejmuje bezpośrednie emisje ze źródeł należących do przedsiębiorstwa albo pozostających pod jego kontrolą. Obliczanie śladu węglowego w tym zakresie uwzględnia między innymi spalanie paliwa w kotłach i pojazdach oraz emisje procesowe.

Zakres 2 dotyczy pośrednich emisji związanych z zakupioną energią elektryczną, ciepłem, parą lub chłodem. GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol / Protokół GHG – najpopularniejszy na świecie międzynarodowy standard służący do mierzenia, księgowania i raportowania emisji gazów cieplarnianych) wskazuje osobne zasady ewidencji i raportowania emisji wynikających z nabywanej energii. Niektóre przedsiębiorstwa raportują Scope 2 metodą lokalizacyjną i rynkową, jeżeli wymagają tego przyjęte zasady.

Zakres 3 obejmuje pozostałe pośrednie emisje występujące w łańcuchu wartości. Źródłem mogą być zakupione towary i usługi, transport realizowany przez zewnętrznych przewoźników albo użytkowanie sprzedanych produktów. GHG Protocol opracował Corporate Value Chain Standard, który służy do identyfikowania i obliczania kategorii Scope 3.

Jakie dane są potrzebne do obliczenia śladu węglowego?

Do wykonania bilansu potrzebne są dane aktywności, czyli mierzalne informacje opisujące skalę danego procesu. Każdą wartość łączy się z właściwym współczynnikiem emisji. Przykładowo zużycie paliwa można podać w litrach, masie albo jednostkach energii, zależnie od dostępnej dokumentacji. W przedsiębiorstwie należy zebrać dane dotyczące między innymi:

• zużycia energii elektrycznej,
• zużycia paliw opałowych,
• paliwa wykorzystanego w pojazdach,
• uzupełniania czynników chłodniczych,
• masy zakupionych surowców,
• danych dotyczących transportu,
• informacji o powstających odpadach.

Źródłem danych mogą być faktury i odczyty liczników, a także systemy ERP, czyli oprogramowanie służące do zarządzania zasobami przedsiębiorstwa. Dla każdej wartości warto zapisać okres, jednostkę, źródło dokumentu i osobę odpowiedzialną za jej weryfikację. Braki można uzupełniać oszacowaniem, ale przyjęte założenie powinno znaleźć się w dokumentacji obliczeń.

Po zebraniu danych należy dobrać współczynniki emisji odpowiadające paliwu, energii lub analizowanemu procesowi. Wyniki dla różnych gazów cieplarnianych przelicza się na CO₂e z wykorzystaniem współczynników ocieplenia globalnego, określanych skrótem GWP. Jednolity sposób obliczeń umożliwia zestawienie dwutlenku węgla z metanem oraz innymi gazami w jednym bilansie.

Jak obliczanie emisji pomaga ograniczać koszty działalności?

Bilans emisji może wskazywać obszary, w których redukcja CO₂e wiąże się ze zmniejszeniem zużycia energii albo paliwa. Wysoki wynik dla ogrzewania może uzasadnić analizę strat ciepła i sprawności instalacji. Duży udział floty może skierować uwagę na przebiegi, zużycie paliwa oraz stopień wykorzystania pojazdów. Decyzję inwestycyjną trzeba jednak oprzeć również na kosztorysie oraz profilu pracy urządzeń.

Analiza może prowadzić do sprawdzenia takich działań jak:

• modernizacja oświetlenia,
• regulacja instalacji grzewczej,
• odzysk ciepła,
• ograniczenie pracy jałowej urządzeń,
• zmiana organizacji transportu,
• montaż instalacji OZE,
• zakup energii o udokumentowanym pochodzeniu.

Redukcja emisji nie zawsze oznacza natychmiastową oszczędność. Część projektów wymaga nakładów, które zwracają się przez kilka lat, a niektóre działania wynikają przede wszystkim z oczekiwań rynku. Rzetelny plan powinien więc zawierać przewidywaną redukcję, koszt inwestycji oraz termin realizacji.

Jak często należy aktualizować ślad węglowy przedsiębiorstwa?

Ślad węglowy organizacji najczęściej oblicza się dla okresu 12 miesięcy i aktualizuje co roku. Stały cykl umożliwia porównywanie wyników, pod warunkiem zachowania tej samej granicy organizacyjnej i metodyki. Dodatkowa aktualizacja może być potrzebna po przejęciu zakładu, uruchomieniu nowej linii albo zmianie modelu działalności. Przeliczenia wymaga także rok bazowy, gdy nastąpiła znacząca zmiana struktury przedsiębiorstwa lub wykryto poważny błąd danych.

Porównanie rok do roku powinno uwzględniać skalę działalności. Wzrost emisji bezwzględnych może wynikać ze zwiększenia produkcji, mimo spadku emisji przypadającej na jednostkę wyrobu. Z tego powodu warto analizować równocześnie całkowitą liczbę t CO₂e i intensywność emisyjną. Wskaźniki mogą być odnoszone do przychodu lub liczby wykonanych usług, jeżeli odpowiada to charakterowi firmy.

Jak Nowa Energia wspiera przedsiębiorstwa w zarządzaniu emisjami?

W Nowej Energii pomagamy przedsiębiorstwom identyfikować źródła emisji i przygotowywać bilanse wyrażone w ekwiwalencie dwutlenku węgla. Nasze działania obejmują gospodarkę niskoemisyjną oraz opracowywanie rozwiązań służących ograniczaniu zużycia energii. Analizujemy dostępność danych, ustalamy granice kalkulacji i wspieramy dobór metodyki odpowiadającej celowi opracowania. Możemy również powiązać wyniki z audytem energetycznym, analizą odnawialnych źródeł energii lub planem redukcji emisji. Takie podejście pomaga przejść od tabeli emisyjnej do listy technicznych działań możliwych do wdrożenia.

Chcesz sprawdzić, które procesy generują największą część emisji w Twoim przedsiębiorstwie? Skontaktuj się z Nową Energią, a pomożemy ustalić zakres analizy, zebrać potrzebne dane i przygotować bilans stanowiący podstawę dalszych działań niskoemisyjnych.

Szybkie podsumowanie: biznesowe znaczenie bilansu emisji dwutlenku węgla

• Inwentaryzacja gazów cieplarnianych wskazuje źródła odpowiadające za największą część wpływu klimatycznego przedsiębiorstwa.
• Zakres 1 obejmuje emisje bezpośrednie, a zakres 2 dotyczy energii nabywanej przez organizację. Zakres 3 przedstawia emisje powstające w łańcuchu dostaw oraz podczas korzystania ze sprzedanych produktów.
• Dane o energii, paliwach i surowcach powinny mieć określone jednostki, okresy oraz możliwe do sprawdzenia źródła.
• Coroczne przeliczenie wyniku umożliwia ocenę zmian względem roku bazowego i kontrolę realizacji celów.
• Analiza emisyjna może wskazać projekty ograniczające jednocześnie zużycie zasobów i koszty operacyjne.
• Udokumentowany bilans pomaga odpowiadać na wymagania odbiorców, instytucji finansowych oraz systemów raportowania ESG.

FAQ

Czy każda firma ma obowiązek obliczać ślad węglowy?

Nie każde przedsiębiorstwo podlega bezpośredniemu obowiązkowi raportowania emisji. Dane mogą być jednak wymagane przez kontrahenta objętego raportowaniem, bank albo organizatora postępowania zakupowego, dlatego warto sprawdzić warunki konkretnej współpracy.

Czym różni się ślad węglowy firmy od śladu produktu?

Ślad organizacji obejmuje emisje związane z działalnością przedsiębiorstwa w określonym okresie. Ślad produktu odnosi się do wyrobu lub usługi i może uwzględniać kolejne etapy cyklu życia, od pozyskania surowców po zagospodarowanie po użyciu.

Czy wynik śladu węglowego można porównać z wynikiem konkurenta?

Bezpośrednie porównanie jest miarodajne tylko wtedy, gdy firmy zastosowały zgodne granice i metody oraz analizowały podobny okres. Bez tej informacji niższy wynik może wynikać z pominięcia części źródeł, a nie z mniejszej emisyjności.

Co oznacza tona CO₂e?

Tona CO₂e oznacza tonę ekwiwalentu dwutlenku węgla. Jednostka przelicza wpływ różnych gazów cieplarnianych na wspólną wartość według ich potencjału tworzenia efektu cieplarnianego.

Czy kompensacja emisji zastępuje ich redukcję?

Zakup jednostek kompensacyjnych nie usuwa emisji powstających w działalności przedsiębiorstwa. Najpierw należy mierzyć źródła i wdrażać uzasadnione redukcje, a sposób wykorzystania kompensacji przedstawiać oddzielnie oraz przejrzyście.